Tín hiệu quang ( optical) mang màu sắc của nguồn phát

Trong thế giới audio, đặc biệt là audio số, có một niềm tin gần như “bất khả xâm phạm”:

“Digital là 0–1, đã là optical thì miễn nhiễu, làm sao có màu sắc?”

Nghe thì rất hợp lý. Nhưng thực tế nghe nhạc lại không đơn giản như lý thuyết. Sau đây là cách nhìn nhận và suy nghĩ riêng của mình về vấn đề này.

Digital đúng là 0–1, nhưng âm thanh không chỉ là dữ liệu

Đúng, về mặt dữ liệu, tín hiệu digital là các bit 0–1. Đúng, optical (TOSLINK) là truyền bằng ánh sáng, không nhiễu điện từ.

Và đúng, rất nhiều nguồn phát hiện nay đạt chứng nhận BIT-PERFECT:

• Không upsampling
• Không downsampling
• Không EQ
• Không chỉnh volume digital
• Không thay đổi dữ liệu PCM gốc
• “Lấy gì – xuất nấy” trên mặt dữ liệu

👉 Về dữ liệu, chúng hoàn toàn đúng.

Nhưng… âm thanh không chỉ là dữ liệu.

BIT-PERFECT không đồng nghĩa với TIMING-PERFECT

Đây là điểm mấu chốt mà rất nhiều người bỏ qua.

Bit-perfect chỉ đảm bảo:

• 24 bit vẫn là 24 bit
• 192 kHz vẫn là 192 kHz
• Không mất mẫu
• Không sai giá trị số

👉 Nhưng bit-perfect không hề đảm bảo độ chính xác thời gian (timing) của từng bit.

Trong audio số, khi nào bit xuất hiện quan trọng không kém bit đó là gì.

Và đây chính là nơi JITTER xuất hiện.

Bạn có thể tìm hiểu về Bit – Perfect ở bài viết sau đây: Bit Perfect là gì?

Optical không tự sinh ra tín hiệu – nó được tạo ra ở nguồn phát

Một hiểu lầm rất phổ biến:

“Optical là ánh sáng, nên dây optical quyết định chất lượng”

❌ Sai bản chất

Dây optical chỉ là phương tiện truyền. Chất lượng tín hiệu được quyết định ngay từ lúc TẠO RA ánh sáng.

Trong mỗi nguồn phát:

• Tín hiệu digital được biến thành xung sáng
• Xung sáng này được tạo bởi LED phát xung
• LED được điều khiển bởi:
• Clock
• Mạch logic
• Nguồn cấp

=> Vấn đề nằm ở đây.

Jitter có thể sinh ra ngay tại nguồn phát

Nếu trong nguồn phát:

• LED phản hồi chậm
• Nguồn cấp LED nhiễu
• Clock chất lượng thấp
• Clock không ổn định theo nhiệt độ
• Layout mạch kém (nhiễu chéo, ground không sạch)
• Buffer không đủ tốt

Thì điều gì xảy ra?

• Xung sáng bật/tắt không đúng thời điểm
• Khoảng cách giữa các xung không đều
• Dữ liệu vẫn đúng 100% → nhưng thời gian của dữ liệu thì sai

Đó chính là JITTER NGAY TỪ NGUỒN, không phải do dây , không phải do DAC

Vì sao tai người nghe ra “màu sắc” dù dữ liệu không sai?

Jitter không làm:

• Méo dạng “vỡ”
• Mất dữ liệu
• Sai bit

Nhưng nó làm:

• Mất độ tĩnh
• Mất độ sâu
• Transient kém chính xác
• Âm hình mờ
• Treble kém mịn
• Vocal thiếu tự nhiên

Tai người cực kỳ nhạy với sai lệch thời gian, đặc biệt ở:

• Upper-mid
• Treble
• Không gian stereo

Vì vậy:

Hai nguồn phát đều bit-perfect, cùng một file, cùng một DAC, nhưng vẫn cho ra HAI CHẤT ÂM KHÁC NHAU.

Trải nghiệm thực tế: Digital vẫn có “chất”

Tôi đã trực tiếp trải nghiệm:

• Cùng DAC
• Cùng dây optical
• Cùng file nhạc
• Chỉ khác nguồn phát

👉 Kết quả:

• Có nguồn cho âm: Sáng, khô, mỏng
• Có nguồn cho âm: Dày, tĩnh ,nhạc tính hơn

Và điều đáng nói:

TẤT CẢ đều bit-perfect.

Sự khác biệt không nằm ở dữ liệu, mà nằm ở cách dữ liệu được đưa đến DAC theo trục thời gian.

Vì sao người chơi càng lâu càng “ngại optical rẻ tiền”?

Không phải vì optical “dở”.

Mà vì:

• Optical phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng nguồn phát
• Optical không tự sửa jitter
• DAC chỉ có thể “chữa cháy” phần nào bằng PLL / reclock

Nguồn phát tốt:

• Optical rất sạch
• Rất tĩnh
• Rất đúng nhạc

Nguồn phát kém:

• Optical nghe “lạnh”
• “mỏng”
• “số”

Kết luận

Và câu chốt tôi muốn để lại:

TÍN HIỆU QUANG KHÔNG MANG NHIỄU ĐIỆN, NHƯNG NÓ MANG THEO “TÍNH CÁCH” CỦA NGUỒN PHÁT.