VinFast VF3 là một chiếc xe nhỏ. Chính vì nhỏ nên việc làm âm thanh cho VF3 có những cái khó rất riêng. Khi bắt đầu nâng cấp hệ thống âm thanh cho chiếc xe này, mình không nghĩ đơn giản rằng cứ thêm một chiếc subwoofer là tiếng sẽ hay hơn. Trên thực tế, với khoang xe ngắn, vị trí ngồi gần, không gian phản xạ ít, tiếng sub trên VF3 nếu làm chưa khéo rất dễ bị dư, ù, kéo đuôi hoặc tách khỏi phần loa phía trước.
Vì vậy, khi thi công thùng loa subwoofer cho VinFast VF3, điều mình quan tâm không phải là làm sao để trầm thật nhiều. Điều mình để ý nhiều hơn là: tiếng trầm có gọn không, có hòa được với loa cánh không, và người ngồi trong xe có nghe lâu được không.
Bài viết này là chia sẻ lại từ chính quá trình mình làm thùng sub cho VF3 tại Đăng Vũ Car Audio. Có những phần nhìn qua ảnh sẽ thấy rất đơn giản, nhưng lúc bắt tay vào làm mới thấy mỗi góc cắt, mỗi khoảng hở và mỗi vị trí đặt thùng đều cần phải cân nhắc.
Vì sao làm subwoofer cho VinFast VF3 cần cẩn thận hơn mình nghĩ?
VF3 có cabin nhỏ, khoảng cách từ sub tới người nghe khá gần. Đây vừa là lợi thế, vừa là điểm cần cẩn trọng. Lợi thế là sub không cần quá lớn vẫn có thể tạo được nền trầm rõ. Nhưng điểm khó là chỉ cần thùng chưa đúng, vị trí chưa hợp hoặc cắt tần chưa chuẩn, tiếng bass sẽ lập tức lộ nhược điểm. Bass có thể nhiều hơn, nhưng chưa chắc đã dễ nghe hơn.
Một số vấn đề mình thường gặp khi xử lý sub trên xe nhỏ như VF3:
- Bass bị dồn ở phía trước.
- Tiếng trống có lực nhưng thiếu độ gọn.
- Sub đánh rời khỏi loa cánh.
- Dải trầm kéo dài làm giọng hát bị dày và nặng.
- Ngồi gần sub dễ thấy tức tai nếu chỉnh quá tay.
- Khi mở nhỏ thì thiếu, mở lớn thì lại ù.
Với mình, subwoofer không nên là phần âm thanh “đập vào tai” người nghe. Một chiếc sub làm đúng nên giống như phần nền phía dưới của bản nhạc. Nó làm cho tiếng trống có thân hơn, bass guitar rõ hơn, tổng thể đầy hơn, nhưng không khiến người nghe lúc nào cũng phải chú ý rằng “à, có sub đang đánh”.
Đây cũng là lý do mình không muốn làm thùng sub cho VF3 theo kiểu thật to, thật nổi, thật nhiều bass. Xe nhỏ cần sự vừa phải. Và sự vừa phải đó đôi khi khó hơn làm cho mạnh.
Quá trình thi công thùng sub VF3: vừa làm vừa thử
Trong quá trình thi công chiếc VF3 này, mình chọn cách làm thùng riêng theo không gian thực tế của xe. Phần thùng được đặt ở khu vực phía trước, dưới taplo, gần khoang để chân.
Vị trí này có cái hay là tiếng sub đi tới người nghe nhanh hơn, dễ liên kết với phần midbass phía trước hơn. Nhưng nó cũng là vị trí khá khó làm, vì không gian không rộng. Nếu thùng nhô ra quá nhiều sẽ ảnh hưởng tới cảm giác ngồi. Nếu thùng quá nhỏ thì lại khó để sub làm việc thoải mái.
Khi làm phần mộc, mình phải thử đi thử lại nhiều lần:
- Đặt thùng vào xe để xem có vướng chân không.
- Kiểm tra khoảng cách với taplo.
- Kiểm tra hướng mặt loa.
- Kiểm tra dây loa, dây tín hiệu và vị trí bắt cố định.
- Thử form thùng trước khi bọc hoàn thiện.
- Quan sát xem tổng thể có bị thô so với nội thất VF3 không.
Có những lúc nhìn chiếc thùng chỉ là vài tấm MDF ghép lại, nhưng thực tế mỗi cạnh đều phải tính. Phần trên phải né theo taplo, phần hông phải vừa với khoảng trống, mặt loa phải đủ rộng để bắt sub chắc, còn bên trong vẫn cần giữ thể tích hợp lý.
Làm thùng sub không phải công đoạn hào nhoáng. Nó bụi, mất thời gian và có nhiều bước phải sửa đi sửa lại. Nhưng đây lại là phần rất quan trọng, vì nếu nền cơ khí chưa tốt thì sau này có chỉnh DSP cũng chỉ là đang cố bù cho một cái gốc chưa ổn.
Một chiếc thùng sub tốt bắt đầu từ sự chắc chắn
Điều mình luôn nhắc bản thân khi làm thùng sub là: trước khi nghĩ đến tiếng hay, hãy làm cho nó chắc đã.
Subwoofer tạo ra áp suất lớn. Nếu thùng yếu, hở hơi hoặc các vách rung theo màng loa, tiếng trầm sẽ bị lỏng. Lúc đó bass vẫn có thể kêu lớn, nhưng thiếu độ dứt và thiếu kiểm soát.
Với chiếc VF3 này, phần thùng được làm theo hướng đơn giản nhưng chắc. Không cố tạo hình quá phức tạp, không cố làm quá nhiều chi tiết trang trí. Thứ mình cần trước tiên là một khối thùng đủ cứng, kín, đặt ổn định và không gây tiếng phụ khi sub hoạt động.
Trong quá trình lắp củ sub vào thùng, từng con vít cũng phải được siết đều. Miệng loa cần nằm chắc trên mặt thùng. Dây loa phía sau phải được xử lý gọn để không tạo rung hoặc chạm vào màng khi xe vận hành.
Những việc này nhỏ, nhưng với âm thanh xe hơi, nhiều lỗi khó chịu lại đến từ những chi tiết rất nhỏ như vậy.
Một dây chạm nhẹ, một khe hở nhỏ, một mặt thùng rung nhẹ — khi ngồi trong xe và nghe kỹ, nó có thể làm mất đi sự sạch sẽ của dải trầm.
Làm sub cho VF3 không phải để che đi phần loa cánh
Một điều mình rất để ý là subwoofer không nên được dùng để “bù” cho phần midbass yếu ở cánh cửa.
Trước đó, khi làm âm thanh cho VF3, mình nhận thấy cánh cửa nguyên bản có nhiều giới hạn. Lỗ thoát âm nhỏ, cấu trúc cửa chưa thật sự thuận lợi để loa midbass làm việc hết khả năng. Vì vậy, phần cánh cửa cần được xử lý riêng: cách âm, gia cố, làm lại đường thoát âm và lắp loa sao cho đúng. Bên mình có bài viết riêng về cách âm, gia cố cửa các bạn có thể tham khảo qua bài viết sau đây:
Subwoofer chỉ nên đảm nhiệm phần trầm sâu hơn. Nếu dùng sub để kéo lên quá cao nhằm che phần midbass thiếu lực, hệ thống rất dễ bị nặng và thiếu tự nhiên.
Với VF3, mình muốn dải trầm được chia vai rõ ràng:
- Loa cánh xử lý phần midbass, lực trống, nền giọng hát.
- Subwoofer bổ sung phần trầm sâu, độ đầy và độ nền.
- DSP giúp liên kết hai phần này bằng cắt tần, phase và delay.
Khi từng phần làm đúng việc của nó, âm thanh sẽ dễ chịu hơn. Không cần sub phải đánh quá nhiều. Không cần EQ phải kéo quá mạnh. Người nghe cũng không bị cảm giác bass lấn vào mọi thứ.
Đây là điều mình thấy quan trọng khi làm xe nhỏ. Càng nhỏ, càng phải tiết chế.
Hoàn thiện thùng sub: mục tiêu là gọn, dùng được hằng ngày
Sau phần mộc, thùng được bọc hoàn thiện để hài hòa hơn với nội thất. Mình không muốn chiếc thùng trở thành một chi tiết quá lạc lõng trong xe. Nó vẫn là một món đồ thêm vào, nhưng nên gọn, sạch và có cảm giác được làm cho đúng chiếc xe đó.
Với VF3, không gian sử dụng hằng ngày rất quan trọng. Chủ xe vẫn cần ngồi thoải mái, lên xuống dễ, không bị vướng víu quá nhiều. Vì vậy, khi làm thùng sub, mình luôn phải cân bằng giữa âm thanh và tính sử dụng.
Có những phương án có thể cho tiếng trầm nhiều hơn, nhưng lại chiếm nhiều chỗ hơn. Có những vị trí có thể dễ làm hơn, nhưng âm thanh lại không liền mạch bằng. Cuối cùng, mình chọn phương án phù hợp nhất với chiếc xe, với nhu cầu nghe thực tế và với giới hạn không gian của VF3.
Sau khi hoàn thiện, phần quan trọng tiếp theo là căn chỉnh. Một chiếc thùng làm đúng sẽ giúp quá trình tuning dễ thở hơn. Khi sub đã gọn, không bị ù quá nhiều, không kéo đuôi quá dài, mình có thể chỉnh cắt tần, phase và delay một cách nhẹ nhàng hơn.
Với mình, đó mới là cảm giác dễ chịu: không phải cố sửa quá nhiều bằng phần mềm, mà để phần cơ khí và phần tuning cùng hỗ trợ nhau.
Thi công thùng loa Subwoofer VinFast VF3 tại Đăng Vũ Car Audio
Mỗi chiếc xe khi vào xưởng đều cho mình thêm một trải nghiệm. Với VinFast VF3, bài học lớn nhất là không nên xem xe nhỏ là xe dễ làm.
Xe nhỏ có cái khó của xe nhỏ. Âm thanh gần người hơn, lỗi dễ lộ hơn, tiếng trầm dễ bị dư hơn. Vì vậy, khi thi công thùng loa subwoofer cho VF3, mình phải chậm lại một chút: đo kỹ hơn, thử nhiều hơn, nghe lại nhiều hơn và tự nhắc mình đừng tham bass.
Một chiếc sub tốt không nhất thiết phải làm người nghe ấn tượng ngay bằng độ mạnh. Đôi khi, điều đáng quý hơn là nó làm bản nhạc đầy hơn một cách tự nhiên. Khi bật lên thì thấy âm nhạc có nền hơn. Khi tắt đi mới nhận ra thiếu mất một phần rất quan trọng.
Đó là hướng mà Đăng Vũ Car Audio muốn làm với chiếc VF3 này: không cố biến hệ thống thành thứ gì quá phô trương, mà cố gắng làm từng phần đúng hơn, sạch hơn và dễ nghe hơn.
Thi công thùng subwoofer chỉ là một phần trong cả hệ thống. Nhưng nếu phần này được làm cẩn thận, nó sẽ giúp âm thanh trên VF3 có nền trầm vững hơn, nghe nhạc có cảm xúc hơn và vẫn giữ được sự thoải mái khi sử dụng xe hằng ngày.
- Tại sao khi chọn DSP không nên chỉ nhìn vào DAC
- Khám phá Burmester – Thương hiệu âm thanh hi-end huyền thoại đến từ Đức
- Âm thanh tiêu dùng Sennheiser được rao bán – Góc nhìn từ người chơi âm thanh
- Trên tay Goldhorn DSP10: Nhỏ gọn, đơn giản, hiệu quả
- Thi công dây nguồn và dây loa cho hệ thống âm thanh VinFast VF7 tại Đăng Vũ Car Audio
